Giải đáp của
Cha Edward McNamara, Dòng Đạo Binh Chúa Kitô (LC), Khoa trưởng Thần học và giáo
sư phụng vụ của Đại học Regina Apostolorum (Nữ Vương các Thánh Tông Đồ), Rôma.
Hỏi:
Con đã đọc Huấn thị về việc chôn cất và hoả táng. Có gì nói về việc chôn cất
một người Công giáo hiến xác cho nghiên cứu y học không? Làm thế nào việc “tưởng
nhớ” người ấy có thể được giữ lại trong Giáo Hội? - F. D., Mumbai, Ấn Độ.
Đáp:
Trước hết, tôi nghĩ rằng thật là cần thiết để bàn về tính hợp pháp
của sự hiến xác như thế. Mặc dù trong thời gian trước kia đã có sự do dự về điểm
này, Giáo Hội sau này đã cho phép người Công giáo hiến xác cho nghiên cứu khoa
học.
Đức Giáo
hoàng Piô XII, ngày 14-5-1956, đã nói chuyện với một nhóm chuyên gia về mắt, và
ngài đã gợi ý rằng: “Công
chúng phải được giáo dục. Công chúng cần phải được giải thích với trí thông
minh và sự kính trọng, rằng việc đồng ý một cách minh nhiên hoặc âm thầm cho sự
thiệt hại nghiêm trọng đến sự toàn vẹn của xác chết, vì lợi ích của các người
đang đau khổ, là không hề vi phạm sự kính trọng đối với người chết”.
Lời nói ấy được
lặp lại trong Sách Giáo lý của Hội Thánh Công
giáo, vốn nói như sau trong số 2296: “Việc ghép
các bộ phận cơ thể là phù hợp với luật luân lý, nếu các nguy hiểm và rủi
ro về thể lý và tâm lý nơi người cho, tương xứng với lợi ích được tìm kiếm nơi
người nhận. Việc hiến các bộ phận sau khi chết là một hành vi cao quý đáng khen
thưởng, và phải được khuyến khích như sự biểu lộ tình liên đới quảng đại. Không
thể chấp nhận về mặt luân lý, nếu người cho, hoặc những thân nhân có quyền trên
đương sự, không ưng thuận cách minh nhiên. Ngoài ra, không thể chấp nhận về mặt
luân lý, việc trực tiếp cưa cắt khiến tàn phế, hoặc trực tiếp gây cái chết, dù
nhằm làm cho cái chết của những người khác chậm lại.”
Tương tự như
vậy, Sách Giáo lý nói trong số 2301: “Việc mổ và khám nghiệm tử thi có thể được
chấp nhận về mặt luân lý, với lý do để điều tra pháp lý hoặc nghiên cứu khoa học.
Việc hiến tặng nhưng không các bộ phận cơ thể sau khi chết là hợp pháp và có thể
là có công phúc. Hội Thánh cho phép hoả táng nếu việc này không biểu lộ
sự hoài nghi về đức tin vào sự phục sinh của thân xác.”
Trong thông
điệp Tin mừng sự sống năm 1995, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã gọi
việc hiến tạng là một ví dụ về “chủ nghĩa anh hùng thường ngày”.
Một vài năm
sau đó, ngài cũng nói rõ ràng về các giá trị của việc hiến xác của một người
cho khoa học, khi ngài nói chuyện với các tham dự viên của khoá họp thứ chín
của Hàn lâm viện Giáo hoàng về sự sống ngày 24-2-2003.
Ngài nói: “Tất cả, các
tín hữu và người không tin, đều thừa nhận và bày tỏ sự ủng hộ chân thành cho
các nỗ lực trong khoa học y sinh học, vốn không chỉ được thiết kế để làm cho
chúng ta quen với các sự kỳ diệu của cơ thể con người, nhưng còn khuyến khích
các tiêu chuẩn xứng đáng của sức khỏe và đời sống cho các dân tộc trên hành
tinh của chúng ta.”
Trong cùng một
bài diễn văn này, ngài nói thêm: “Giáo Hội tôn trọng và hỗ trợ nghiên cứu khoa
học, khi nó có một định hướng thực sự cho con người, tránh bất kỳ hình thức
công cụ hoá nào hoặc huỷ diệt con người, và giữ mình khỏi ách nô lệ của lợi ích
chính trị và kinh tế.”
Trong tháng
10-2014, Đức Giáo hoàng Phanxicô tiếp Ủy ban cấy ghép nội tạng thuộc Hội đồng
châu Âu, và gọi hành động hiến tạng là “một bằng chứng của tình yêu chúng
ta đối với tha nhân”.
Hội đồng Giám
mục Hoa Kỳ cũng thảo luận vấn đề “Hướng dẫn đạo đức và tôn giáo cho các dịch vụ chăm sóc y tế Công
giáo”.
Như vậy,
nguyên tắc chung về tính hợp pháp của việc hiến tạng và hiến xác cho khoa học
được thiết lập khá tốt.
Tuy nhiên,
Giáo Hội cảnh báo rằng việc này phải luôn được coi là một món quà, và rằng, thi hài con
người không được sử dụng cho mục đích thương mại. Hơn nữa, Giáo Hội khẳng định
rằng thi hài phải được đối xử với sự kính cẩn và kính trọng.
Tài liệu gần
đây về việc hoả táng tái khẳng định nguyên tắc đã được nêu trong một số tài liệu
khác, rằng hài cốt hoả táng nên được chôn cất cùng với sự tôn kính y như chôn cất
các tín hữu qua đời. Vì vậy, thi hài, hoặc tro trong trường hợp hoả táng, cần
được chôn cất. Một số giáo phận thậm chí tặng mộ táng, và dịch vụ chôn cất cho
các người hiến xác cho khoa học nữa.
Trong hầu hết
các trường hợp, các cơ sở tiếp nhận hài cốt hiến tặng đã thiết lập các quy định, vốn
tiên liệu việc người ta trả lại thi hài hoặc tro cốt để chôn cất, sau một thời
gian quy định. Việc này là thường khoảng 12 tuần, mặc dù trong một số trường hợp
đặc biệt, nó có thể là sau một hoặc hai năm.
Bởi vì thường
là không thể có một tang lễ với thi hài ngay ít lâu sau khi chết, vì điều này sẽ
làm cho thi thể không còn phù hợp cho mục đích nghiên cứu, một Thánh Lễ tưởng
nhớ mà không có thi thể có thể được tổ chức, để phó thác linh hồn của người đã
chết cho Thiên Chúa, và tạo dịp cho gia đình để cùng thương khóc người đã khuất.
Khi hài cốt
được trả lại cho gia đình, một Thánh Lễ khác có thể được cử hành. Điều này có
thể được lấy từ phần thứ ba của Thánh Lễ cầu cho người qua đời trong Sách lễ
Rôma: “Các tưởng nhớ
khác nhau”.
Chữ đỏ của phần này nói: “Thánh Lễ này có thể được cử hành, khi tin tức về cái chết được nhận đầu tiên, hoặc vào ngày chôn cất, ngay cả trong Tuần Bát nhật lễ Chúa Giáng sinh, vào những ngày khi có một Lễ Nhớ Buộc diễn ra, và vào các ngày trong tuần, trừ ra Thứ Tư Lễ Tro và các ngày trong Tuần Thánh.”
(Zenit.org 24-1-2017)
Nguyễn Trọng Đa chuyển ngữ
Nguồn: https://giaophanthanhhoa.net/phung-vu/thanh-le-cho-nguoi-hien-xac-dien-ra-nhu-the-nao-14691.html
