Giuse Khắc Lĩnh
Trước khi
Thánh lễ khai mạc Tập viện khóa 2024–2025, theo truyền thống của Nhà Tập, mỗi
lớp sẽ chọn một vị thánh bổn mạng - như là người bạn đồng hành, mẫu gương sống
động, truyền lửa nhiệt thành cho đời bước theo Chúa. Thánh Clemente Maria
Hofbauer là vị thánh anh em nhắc đến trước tiên. Ngài không chỉ là vị thánh vĩ
đại của Dòng Chúa Cứu Thế, mà còn là biểu tượng sống động của một đời hiến dâng
trong đức tin và lòng nhiệt thành tông đồ bước đi với niềm hy vọng.
Clemente
Maria Hofbauer sinh ngày 26 tháng 12 năm 1751, tại Áo, là con thứ chín trong
gia đình nghèo có mười hai người con. Cuộc đời của ngài, dưới cái nhìn của người
đời, là một hành trình gian nan và lắm chông gai. Cha mất sớm, Clemente lớn lên
trong vòng tay người mẹ đạo đức - chính bà là người gieo vào tâm hồn cậu những
hạt giống đầu tiên của lòng mến Chúa và khát khao nên thánh. Ngay từ nhỏ,
Clemente đã ấp ủ ước mơ trở thành linh mục. Thế nhưng, hoàn cảnh gia đình không
cho phép, cậu tạm gác ước mơ ấy để mưu sinh bằng nghề làm bánh mỳ. Trong sự
quan phòng kỳ diệu của Thiên Chúa, chính công việc làm bánh tại một tu viện đã
mở ra cho cậu cơ hội quý giá: tu viện trưởng nhận thấy phẩm chất nơi cậu và đã
tạo điều kiện để cậu vừa làm việc, vừa học hành suốt ba năm. Nhưng cái nghèo
không chỉ cản trở bước đường học vấn, mà còn khiến cậu phải rẽ hướng vào đời sống
ẩn tu thay vì học tiến tới thiên chức linh mục. Và rồi, thời gian ẩn tu này đã
trở thành một “Tập viện” nhiệm mầu - nơi Clemente sống đời chiêm niệm, để lắng
nghe và gắn bó sâu xa với tiếng gọi của Chúa. Nhờ đó, đức tin của ngài được tôi
luyện và tăng trưởng mạnh mẽ (x. HP 24), đã trung tín trong
khổ đau của phận người và trở nên hoàn hảo (x. Hr 5,8-9).
Hành trình
tìm kiếm Thiên Chúa nơi thánh Clemente không dừng lại ở đó. Trong thời đại của
ngài, việc “hành hương” không chỉ là một chuyến đi thể lý, mà là một cuộc “xuất
hành” đích thực - rời bỏ những quyến luyến trần gian để hoàn toàn thuộc về
Thiên Chúa. Nhiều lần, ngài đã bước đi chân trần trên những chặng đường dài,
như một biểu tượng sống động của đức tin phải được thể hiện bằng hành động, bằng
những bước chân cụ thể trên hành trình tìm kiếm Đấng Tuyệt Đối.
Trong sự
thinh lặng chiêm niệm, tâm hồn ngài bừng sáng trước một lời mời gọi mới: hãy sống
đời hoạt động, giữa lòng thế giới, thay vì tiếp tục ẩn dật. Thật khó tin vào sự
chuyển hướng ấy, bởi suốt hơn mười năm qua, ngài đã sống như một ẩn sĩ, trọn vẹn
phó thác đời mình cho Chúa trong cô tịch. Nhưng giờ đây, thánh Clemente nhận
ra: chính mười năm ấy là thời gian Chúa âm thầm chuẩn bị cho một sứ mạng lớn
lao hơn. Xác tín vào điều Chúa mời gọi khi tuổi đời 32, cái tuổi không còn trẻ
để đưa ra một quyết định như vậy. Ngài quay lại với môi trường đào tạo, cùng với
sự giúp đỡ của nhiều mạnh thường quân, ngài hoàn thành khoá học ‘trầy da tróc vẩy’.
Cuộc đời gắn
kết mật thiết với Chúa của Thánh Clemente thật phi thường. Trong một chuyến
hành hương, ngài được thúc đẩy gia nhập Dòng Chúa Cứu Thế một cách rất “tình cờ”,
ngài nhận ra đó là ý định nhiệm mầu của Thiên Chúa. Năm 1785, chỉ
trong vòng sáu tháng, ngài hoàn tất chương trình Tập viện, để rồi chính thức được
sai đi, bắt đầu một cuộc đời sứ vụ và rực cháy trong tình yêu Cứu Thế và người
nghèo.
Đức tin là hồng
ân Thiên Chúa ban nhưng đòi hỏi những ai sống đức tin cần sự cộng tác. Thánh
Clemente Maria Hofbauer là dấu chứng cho việc sống đức tin. Ngài chẳng nề hà
khi chia sẻ về đức tin nơi ngài: “Cuộc sống có hàng tá lời cám dỗ nhưng
tôi chưa bao giờ bị cám dỗ về đức tin của mình”.[1] Quả
thật khi đang còn là sinh viên, ngài lên tiếng đấu tranh cho đức tin tinh tuyền
của Hội Thánh. Chuyện kể một giáo sư ủng hộ phái Janesium, phái này chủ trương
xem một Thiên Chúa hà khắc, độc đoán với nhân loại và Ơn Cứu Độ chỉ dành cho số
ít những người đặc tuyển. Clemente lên án phái này, dẫu cho sự việc có thể khiến
ngài bị đuổi học, cũng như tương lai sẽ gặp nhiều ngăn trở. Đối với ngài, Thiên
Chúa là Tình Yêu, một tình yêu mở ra với tất cả mọi người. Do đó, ơn cứu độ
dành cho hết thảy mọi đối tượng, dù là tội lỗi đến đâu, nhưng thật lòng ăn năn
sám hối trở về với Chúa, tin vào Tin Mừng thì sẽ được cứu. Bởi tự bản chất, Thiên
Chúa là Tình Yêu (1Ga 4,8) và Ngài muốn cho mọi người được cứu
độ và nhận biết Chân Lý (1Tm 2,4). Do đó, Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi
con người.
Đức tin của
ngài được nuôi dưỡng và xác tín sâu xa bởi một đời sống gắn kết mật thiết với Đức
Giêsu Kitô. Như cành nho gắn liền với cây nho (x. Ga 15,4-5). Ngài dành thời
gian trong ngày, để cầu nguyện và nghiền ngẫm Kinh Thánh, cử hành Phụng vụ
thánh, siêng năng viếng Thánh Thể,... Những gì ngài quan tâm và nuôi dưỡng xoay
quanh cốt lõi đức tin Kitô giáo: Tin vào Chúa Giêsu Kitô, Đấng hạ mình trở nên
xác phàm (mầu nhiệm Nhập Thể) gần gũi với con người – Đấng đã hiến mình trên
cây Thánh Giá (Mầu nhiệm Thương Khó), làm Trung Gian nối kết tương quan giữa
Thiên Chúa và loài người đã đổ bể do tội. Và nay, dưới tác động của Thần Khí,
Chúa tiếp tục hiện diện với con người một cách “bí tích” trong Tấm bánh (Mầu
nhiệm Thánh Thể). Dưới cái nhìn của đức tin, mọi sự xảy đến trong cuộc đời
thánh Clemente đều là ân sủng. Ngài đã tuyên bố: “Tình yêu Thiên Chúa
là động cơ. Ý Thiên Chúa là nguyên tắc sống và vinh quang Thiên Chúa là mục
đích sống”.[2] Như
thế, sự kết hợp liên lỉ với Chúa Giêsu Kitô nơi các mầu nhiệm, làm tiền đề cho
mọi ngày sống của ngài vượt qua những thử thách đức tin cũng như khó khăn trong
đời sứ vụ.
Quả thực, thật
khó để trình bày hết những sáng kiến táo bạo và tận tâm tận lực (x. Hp
13) về những hoạt động mục vụ của thánh Clemente Maria Hofbauer. Điển
hình, tại Nhà thờ Saint-bennon ở Warsaw, Ba Lan là cái tên được nhắc nhiều nhất
khi nói về thánh Clemente. Bởi lẽ, từ một nơi khô khan về đời sống thiêng liêng
trở nên sầm uất là hết lòng phụng thờ Thiên Chúa. Ơn cứu độ phải dẫn đến sự
phát triển toàn diện (x. Hp 6). Trong đời sống thường ngày, ngài chăm lo đến
cái ăn cái mặc và học vấn cho tầng lớp lao động nghèo, đặc biệt là trẻ em. Ngài
mở trường dạy chữ, dạy nghề, mở viện mồ côi, tìm việc làm cho những thanh thiếu
niên cơ nhỡ... Trong đời sống đức tin, theo linh đạo, đặc sủng của nhà Dòng,
ngài nhiệt tâm loan báo Tin Mừng cho mọi người nhận biết Đức Kitô. Các hoạt động
như Giảng đại phúc, cử hành Thánh lễ, cử hành các bí tích... các hoạt động nhộn
nhịp thu hút nhiều dân Chúa. Trong Phụng vụ, Ngài mời các dàn nghệ sĩ nổi tiếng
giúp cử hành Thánh lễ thêm long trọng và sốt sắng, ngài giảng lễ nhiều thứ tiếng,
đưa con người đến sự hoán cải căn bản (x. Hp 10-11). Tại đây, trong 20 năm,
con số lãnh nhận các bí tích từ 2000 người lên đến hơn 100.000 người.
Tình
yêu Đức Kitô thúc bách tôi (x. 2Cr 5, 14). Đó
là những gì tôi nghĩ về thánh Clemente Maria Hofbauer. Chỉ trong tình yêu cá vị
với Thiên Chúa và với đức tin kiên cường mà ngài từ người bình thường mới trở
nên phi thường như vậy. Thế nên, Nhà Dòng xem ngài là Đấng sáng lập thứ hai,
đưa nhà Dòng ra khỏi dãy núi Alps, vượt qua lãnh thổ nước Ý, và cho đến nay lan
rộng khắp thế giới. Tình yêu của Đức Kitô, một tình yêu vô điều kiện với con
người, thì nay, nơi Clemente sống tình yêu ấy không giới hạn, mở ra với mọi người.
Với sự can đảm, ngài dấn thân cho Chúa. Với lòng trung thành, ngài tìm kiếm và
thi hành ý Chúa, trở nên người truyền rao Men Hy Vọng cho muôn người, đặc biệt
là những người lam lũ, yếu thế trong xã hội lúc bấy giờ.
Đức
tin phải trải qua thử thách mới sinh ra lòng kiên nhẫn (Gc 1,2-3). Thánh Clemente đã dùng khí giới đức tin để vượt qua những ‘chặng đàng
thương khó’. Vào những năm 1807, khi đất nước Balan rơi vào chiến tranh, loạn lạc.
Dòng Chúa Cứu Thế bị trục xuất. Bao nhiêu cơ ngơi gầy dựng mất sạch. Như một cuộc
thanh trừng toàn diện của thế gian, Nhà Dòng rơi vào thế bí bách. Buộc lòng
ngài rút về Áo và sống như một tu sĩ về hưu, chỉ có thể hoạt động giải tội và
không được công khai bản thân là tu sĩ dòng Chúa Cứu Thế. Như vậy, trong thời kỳ
khốc liệt này, ngài đã thích nghi với hoàn cảnh bằng cách âm thầm làm
chứng cho sự hiện diện với tình huynh đệ (x. Hp 8). Như vậy,
niềm hy vọng vào Chúa chưa bao giờ bị dập tắt nơi ngài.
Nói tóm lại,
đời sống đức tin của Thánh Clemente dấu ấn sáng ngời về lòng trung thành, khiêm
nhường và can đảm trong việc sống và rao giảng Tin Mừng giữa những sóng gió của
thời cuộc. Ngài là chứng nhân sống động cho tình yêu Thiên Chúa qua sự phục vụ
tha nhân và lòng trung kiên đến cùng. Tất cả cho vinh quang Chúa được thể hiện.
Noi gương thánh Clemente, xin cho mỗi anh em trong lớp nhận thánh Clemente làm
bổn mạng, biết sống đức tin cách sâu sắc, vững vàng trong đức cậy và quảng đại
trong đức mến, để trở nên ánh sáng hy vọng giữa lòng thế giới hôm nay.
Lạy
Cha Thánh Clemente Maria Hofbauer, bổn mạng của lớp chúng con, cuộc đời dấn
thân trong đức tin và niềm hy vọng của cha nói lên sự hiện diện của Đức Kitô phục
sinh ở giữa mọi người. Trong Chúa Kitô, cha có thêm sức mạnh để vượt qua thử
thách. Nguyện xin cha chuyển cầu cùng chúa cho chúng con luôn biết tín thác vào
Thiên Chúa và trao trọn con tim này cho Ngài để chúng con giữ lửa nhiệt thành
tông đồ, hiến thân vì Tin Mừng, theo gương của Đấng sáng lập, rao giảng Tin Mừng
cho người nghèo. Amen.
[1] x.
Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, Tuyển tập các bài viết về thánh Clemente Maria
Hofbauer, 144.
[2] Ibid., 146.
